Tái khám và kiểm tra sỏi còn sót sau điều trị

Vì sao cần tái khám dù đã hết đau?

Hết đau không chứng minh:

• Sỏi đã sạch hoàn toàn.
• Không còn tắc nghẽn.
• Thận đã hồi phục đầy đủ.
• Không còn nhiễm khuẩn.
• Sonde JJ có thể để lâu hơn.

Một số mảnh sỏi còn sót không gây triệu chứng ngay nhưng có thể lớn lên hoặc gây biến chứng về sau.

Tái khám thường đánh giá những gì?

• Triệu chứng hiện tại.
• Sốt hoặc nhiễm khuẩn.
• Tiểu máu.
• Đau.
• Khả năng tiểu tiện.
• Ngày tháo stent hoặc dẫn lưu.
• Chức năng thận.
• Kết quả phân tích sỏi.
• Hình ảnh sỏi còn sót.
• Kế hoạch phòng ngừa tái phát.

Phương pháp hình ảnh nào được dùng?

Tùy loại sỏi và thủ thuật:

• Siêu âm.
• X-quang hệ tiết niệu.
• Kết hợp siêu âm và X-quang.
• CT không cản quang khi cần đánh giá chi tiết.

CT phát hiện mảnh sỏi tốt hơn nhưng có bức xạ, vì vậy không nhất thiết dùng cho mọi lần theo dõi.

Có nên chụp ngay sau thủ thuật không?

Chụp quá sớm có thể thấy các mảnh sỏi nhỏ vẫn đang trong quá trình tự đào thải, dẫn đến đánh giá quá mức nhu cầu can thiệp.

Tuy nhiên, hình ảnh sớm có thể cần khi:

• Đau bất thường.
• Sốt.
• Nghi tắc.
• Chảy máu.
• Chỉ còn một thận.
• Có biến chứng.
• Cần kiểm tra dẫn lưu.

Thời điểm phù hợp cần được bác sĩ quyết định.

Mảnh sỏi nhỏ có cần điều trị không?

Không phải mọi mảnh sỏi nhỏ đều cần can thiệp ngay.

Quyết định phụ thuộc:

• Kích thước.
• Vị trí.
• Thành phần.
• Triệu chứng.
• Nhiễm khuẩn.
• Khả năng phát triển.
• Nguy cơ tái phát.
• Nghề nghiệp và hoàn cảnh.
• Mong muốn của người bệnh.

Vì sao “mảnh sỏi không triệu chứng” vẫn cần theo dõi?

Mảnh sỏi có thể:

• Lớn dần.
• Di chuyển.
• Gây đau.
• Gây tắc.
• Liên quan nhiễm khuẩn.
• Trở thành nhân cho sỏi mới.

Ai cần theo dõi sát hơn?

• Người có sỏi còn sót.
• Sỏi nhiễm khuẩn.
• Sỏi acid uric hoặc cystine.
• Sỏi tái phát.
• Một thận duy nhất.
• Bệnh thận mạn.
• Dị dạng đường tiết niệu.
• Trẻ em.
• Tiền sử sỏi hai bên.
• Bất thường chuyển hóa.

Tái khám có bao gồm phòng ngừa tái phát không?

Có.

Có thể bao gồm:

• Phân tích viên sỏi.
• Đánh giá chế độ ăn và uống.
• Xét nghiệm máu.
• Nước tiểu 24 giờ ở nhóm phù hợp.
• Điều chỉnh thuốc.
• Mục tiêu lượng nước tiểu.
• Kế hoạch theo dõi lâu dài.

Những hiểu lầm thường gặp

“Sạch sỏi sau mổ là không bao giờ bị lại”

Không đúng. Sỏi có thể tái phát.

“Mảnh sỏi nhỏ không cần quan tâm”

Không đúng. Một số mảnh sẽ phát triển hoặc gây triệu chứng.

“Lần nào tái khám cũng cần CT”

Không. Cần cân bằng độ chính xác và bức xạ.

Câu hỏi thường gặp

Có nên mang kết quả hình ảnh cũ khi tái khám?

Có. So sánh theo thời gian rất quan trọng.

Nếu chưa tháo JJ thì có chụp kiểm tra được không?

Có thể. Stent cần được ghi nhận khi đọc hình ảnh.

Không còn triệu chứng có thể bỏ tái khám không?

Không nên, đặc biệt khi còn stent, từng có tắc nghẽn hoặc chưa xác nhận sạch sỏi.