Phân tích sỏi và nước tiểu 24 giờ giúp phòng tái phát thế nào?

Phân tích sỏi là gì?

Viên sỏi hoặc mảnh sỏi được gửi đến phòng xét nghiệm để xác định thành phần.

Các loại thường gặp:

• Canxi oxalat.
• Canxi phosphat.
• Acid uric.
• Struvite.
• Cystine.
• Sỏi do thuốc.
• Sỏi hỗn hợp.

Phương pháp phân tích hiện đại thường dùng phổ hồng ngoại hoặc nhiễu xạ tia X.

Khi nào nên phân tích sỏi?

Nên phân tích viên sỏi đầu tiên khi có thể, đặc biệt ở:

• Sỏi tái phát.
• Trẻ em.
• Một thận duy nhất.
• Sỏi hai bên.
• Sỏi san hô.
• Sỏi không điển hình.
• Tiền sử gia đình.
• Bệnh chuyển hóa.
• Thay đổi kiểu sỏi.
• Điều trị phòng ngừa không hiệu quả.

Nước tiểu 24 giờ đo những gì?

Tùy phòng xét nghiệm:

• Thể tích.
• Canxi.
• Oxalat.
• Acid uric.
• Citrate.
• Natri.
• Creatinine.
• Magnesi.
• Phosphat.
• Urea.
• pH.
• Cystine khi nghi ngờ.

Vì sao phải thu đủ 24 giờ?

Thiếu một hoặc nhiều lần đi tiểu có thể làm kết quả thấp giả. Thu quá thời gian có thể làm kết quả cao giả.

Mẫu không chính xác có thể dẫn đến:

• Đánh giá sai chế độ ăn.
• Chẩn đoán sai bất thường chuyển hóa.
• Kê thuốc không phù hợp.
• Theo dõi sai hiệu quả điều trị.

Cách thu mẫu cơ bản

Thông thường:

1. Bỏ lần tiểu đầu tiên vào buổi sáng và ghi giờ bắt đầu. 2. Thu toàn bộ nước tiểu sau đó trong ngày và đêm. 3. Sáng hôm sau, thu cả lần tiểu đúng giờ kết thúc. 4. Bảo quản theo hướng dẫn của phòng xét nghiệm. 5. Giao mẫu đúng quy định.

Quy trình có thể khác tùy chất bảo quản và cơ sở.

Khi nào nên làm xét nghiệm?

Đánh giá chuyển hóa thường nên thực hiện khi:

• Người bệnh đã qua giai đoạn cấp.
• Không còn nhiễm khuẩn.
• Chế độ ăn và sinh hoạt đã trở lại bình thường.
• Không đang mất nước hoặc nôn.
• Thuốc được ghi nhận đầy đủ.

Không nên cố tình thay đổi chế độ ăn trước xét nghiệm chỉ để có “kết quả đẹp”.

Có cần thu hai mẫu 24 giờ không?

EAU khuyến nghị hai mẫu nước tiểu 24 giờ liên tiếp cho đánh giá chuyển hóa chuyên sâu vì các chỉ số có thể thay đổi giữa các ngày.

Thực hành cụ thể phụ thuộc điều kiện cơ sở và mức nguy cơ.

Kết quả dẫn đến thay đổi gì?

Ví dụ:

• Thể tích thấp: tăng lượng dịch.
• Natri cao: giảm muối.
• Canxi niệu cao: giảm natri, cân nhắc thiazide.
• Oxalat cao: điều chỉnh thực phẩm và canxi cùng bữa.
• Citrate thấp: tăng rau quả hoặc dùng citrate khi có chỉ định.
• Acid uric cao: điều chỉnh purine hoặc thuốc.
• pH thấp: cân nhắc kiềm hóa với sỏi acid uric.
• Cystine cao: kế hoạch điều trị chuyên biệt.

Có cần làm lại sau khi điều trị?

Có thể.

Lặp lại giúp đánh giá:

• Người bệnh đã đạt lượng nước tiểu mục tiêu chưa.
• Giảm muối có hiệu quả không.
• Thuốc có điều chỉnh đúng bất thường không.
• Có tác dụng phụ hoặc nguy cơ mới không.

Thuốc phòng ngừa thường gặp

Tùy bất thường:

• Kali citrate.
• Thiazide.
• Allopurinol.
• Thuốc điều trị cystin niệu.
• Thuốc kiềm hóa khác.

Không có một thuốc phù hợp cho mọi người.

Những hiểu lầm thường gặp

“Xét nghiệm máu bình thường thì không cần nước tiểu 24 giờ”

Không đúng. Nhiều bất thường chỉ biểu hiện trong nước tiểu.

“Phân tích sỏi bằng nhìn màu là đủ”

Không đúng.

“Thu một phần ngày rồi quy đổi ra 24 giờ cũng được”

Không chính xác cho đánh giá chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

Có cần ngừng thuốc trước khi thu mẫu không?

Không tự ngừng. Cần hỏi bác sĩ và ghi rõ thuốc đang dùng.

Có thể thu mẫu khi đang đi làm không?

Có, nhưng cần chuẩn bị dụng cụ và bảo quản đúng.

Kết quả bình thường có nghĩa là không tái phát?

Không. Nguy cơ giảm nhưng không bằng không.