Tán sỏi ngoài cơ thể bằng sóng xung kích là gì?

SWL hoạt động như thế nào?

Máy tán sỏi định vị viên sỏi bằng X-quang hoặc siêu âm. Sóng xung kích được tập trung vào viên sỏi để làm sỏi nứt và vỡ dần.

Sau thủ thuật:

• Mảnh sỏi đi xuống niệu quản.
• Người bệnh có thể đau quặn từng đợt.
• Có thể tiểu máu nhẹ trong thời gian ngắn.
• Có thể cần lọc nước tiểu để giữ lại mảnh sỏi.
• Có thể cần hơn một lần điều trị.

SWL không lấy viên sỏi ra ngay trong lúc thực hiện.

Những trường hợp nào có thể phù hợp?

SWL có thể được cân nhắc cho một số:

• Sỏi thận.
• Sỏi niệu quản.
• Sỏi có kích thước và vị trí thuận lợi.
• Người bệnh muốn phương pháp ít xâm lấn.
• Trường hợp không có nhiễm khuẩn đường tiểu chưa kiểm soát.
• Trường hợp đường tiểu phía dưới viên sỏi vẫn cho phép các mảnh sỏi thoát ra.

Việc lựa chọn phụ thuộc vào đánh giá chuyên khoa, không chỉ dựa vào kích thước.

Yếu tố nào làm SWL dễ thành công hơn?

Khả năng sạch sỏi thường thuận lợi hơn khi:

• Sỏi nhỏ.
• Sỏi không quá cứng.
• Sỏi ở vị trí thuận lợi.
• Khoảng cách từ da đến sỏi không quá lớn.
• Có thể định vị rõ viên sỏi.
• Đường tiết niệu phía dưới không bị tắc.
• Người bệnh có thể nằm đúng tư thế trong quá trình thực hiện.

Khi nào hiệu quả có thể thấp hơn?

SWL có thể kém hiệu quả hơn khi:

• Sỏi lớn.
• Sỏi đài dưới có giải phẫu bất lợi.
• Sỏi có mật độ cao hoặc thành phần cứng.
• Người bệnh béo phì hoặc khoảng cách da – sỏi lớn.
• Không thể định vị rõ sỏi.
• Có bất thường giải phẫu đường tiết niệu.
• Có tắc nghẽn phía dưới viên sỏi.
• Cần đạt sạch sỏi nhanh trong một lần.

Chuẩn bị trước thủ thuật

Tùy trường hợp, người bệnh có thể cần:

• Xét nghiệm máu.
• Xét nghiệm và cấy nước tiểu.
• Kiểm tra đông máu.
• Xem lại thuốc chống đông hoặc kháng kết tập tiểu cầu.
• Hình ảnh xác định vị trí và kích thước sỏi.
• Nhịn ăn nếu có sử dụng tiền mê hoặc gây mê.
• Trao đổi về khả năng cần đặt stent.

Không tự ngừng thuốc chống đông khi chưa có hướng dẫn.

Trong lúc tán có đau không?

Mức độ khó chịu khác nhau. Người bệnh có thể được:

• Dùng thuốc giảm đau.
• Tiền mê.
• Gây mê trong một số trường hợp.

Cảm giác thường được mô tả như các nhịp gõ hoặc va đập tại vùng hông lưng.

Sau SWL có thể gặp những gì?

Các biểu hiện thường gặp, thường tạm thời:

• Tiểu máu nhẹ.
• Đau hông lưng.
• Đau quặn khi mảnh sỏi đi xuống.
• Bầm tím vùng da tiếp xúc.
• Tiểu buốt hoặc tiểu rắt.
• Mệt sau thuốc an thần hoặc gây mê.

Biến chứng nào cần lưu ý?

Có thể gặp:

• Mảnh sỏi xếp thành chuỗi gây tắc niệu quản.
• Nhiễm khuẩn.
• Tụ máu quanh thận.
• Đau không kiểm soát.
• Sỏi còn sót.
• Cần tán lại hoặc chuyển phương pháp khác.

Khi nào không nên thực hiện SWL?

Một số chống chỉ định hoặc tình huống không phù hợp gồm:

• Thai kỳ.
• Rối loạn đông máu chưa được kiểm soát.
• Nhiễm khuẩn đường tiểu chưa điều trị.
• Phình động mạch gần vùng điều trị trong một số tình huống.
• Tắc nghẽn giải phẫu phía dưới sỏi.
• Không thể định vị hoặc tiếp cận viên sỏi phù hợp.

Quyết định cuối cùng thuộc bác sĩ điều trị.

Những hiểu lầm thường gặp

“Tán ngoài cơ thể là sỏi biến mất ngay”

Không. Sỏi vỡ thành mảnh và cần thời gian để được đào thải.

“SWL hoàn toàn không đau”

Không đúng. Có thể khó chịu trong thủ thuật và đau khi các mảnh sỏi đi ra.

“Một lần tán chắc chắn sạch sỏi”

Không. Một số người cần nhiều phiên hoặc cần phương pháp khác.

Câu hỏi thường gặp

Sau SWL có phải nằm viện không?

Nhiều trường hợp có thể về trong ngày, nhưng phụ thuộc gây mê, bệnh nền và diễn biến sau thủ thuật.

Có cần đặt sonde JJ trước SWL không?

Không phải ai cũng cần. Chỉ định phụ thuộc kích thước sỏi, nguy cơ tắc và tình trạng đường tiết niệu.

Bao lâu biết đã sạch sỏi?

Cần đánh giá lại bằng hình ảnh theo lịch hẹn. Việc hết đau không đủ để kết luận.