Sỏi san hô là gì và vì sao không nên để kéo dài?

Sỏi san hô được gọi tên như thế nào?

Tên gọi xuất phát từ hình dạng phân nhánh theo đài bể thận, giống nhánh san hô.

Có thể chia khái quát:

• Sỏi san hô bán phần.
• Sỏi san hô toàn phần.

Không nên chỉ dựa vào kích thước theo milimét; hình dạng và mức độ chiếm hệ thống đài thận rất quan trọng.

Sỏi san hô có luôn là sỏi nhiễm khuẩn không?

Không phải tất cả, nhưng nhiều sỏi san hô liên quan vi khuẩn sinh men urease và có thành phần struvite.

Một số sỏi san hô có thể gồm:

• Canxi oxalat.
• Canxi phosphat.
• Acid uric.
• Thành phần hỗn hợp.

Vì vậy cần cấy nước tiểu và phân tích sỏi.

Vì sao sỏi lớn nhưng có thể ít đau?

Sỏi có thể lớn dần trong thời gian dài mà không gây tắc cấp hoàn toàn như một viên sỏi niệu quản nhỏ.

Người bệnh có thể chỉ có:

• Đau âm ỉ.
• Mệt.
• Nhiễm khuẩn tái diễn.
• Tiểu máu.
• Phát hiện tình cờ.
• Chức năng thận giảm dần.

Ít đau không có nghĩa là ít nguy hiểm.

Nguy cơ nếu không điều trị

• Nhiễm khuẩn tái diễn.
• Viêm thận – bể thận.
• Nhiễm khuẩn huyết.
• Mất chức năng thận.
• Tắc nghẽn.
• Áp-xe.
• Tăng huyết áp hoặc bệnh thận mạn.
• Cuối cùng có thể cần cắt thận nếu thận mất chức năng và gây biến chứng.

Cần đánh giá những gì?

• CT để xác định gánh nặng và giải phẫu sỏi.
• Chức năng thận.
• Xét nghiệm máu.
• Tổng phân tích và cấy nước tiểu.
• Đánh giá chức năng riêng từng thận khi cần.
• Bệnh nền và nguy cơ gây mê.
• Thuốc chống đông.
• Khả năng cần nhiều giai đoạn điều trị.

Điều trị thường dùng

PCNL thường là phương pháp chính vì có khả năng lấy khối lượng sỏi lớn.

Có thể phối hợp:

• Nhiều đường chọc.
• Nhiều lần PCNL.
• RIRS.
• SWL chọn lọc cho mảnh còn sót.
• Kháng sinh.
• Dẫn lưu trước nếu nhiễm khuẩn tắc nghẽn.
• Phẫu thuật khác trong tình huống đặc biệt.

Vì sao có thể không sạch sỏi trong một lần?

Sỏi phân bố ở nhiều đài, có thể kèm:

• Giải phẫu phức tạp.
• Chảy máu giới hạn thời gian mổ.
• Nhiễm khuẩn.
• Mảnh sỏi ở vị trí khó tiếp cận.
• Nhu cầu bảo đảm an toàn.

Điều trị theo nhiều giai đoạn không đồng nghĩa thất bại.

Vai trò của kháng sinh

Kháng sinh giúp kiểm soát nhiễm khuẩn nhưng không thay thế việc loại bỏ sỏi nhiễm khuẩn.

Vi khuẩn có thể tồn tại bên trong sỏi và gây tái nhiễm nếu còn mảnh sỏi.

Khi nào chỉ theo dõi?

Chỉ được cân nhắc ở một số người không phù hợp phẫu thuật do bệnh nền hoặc lựa chọn cá nhân sau khi đã được tư vấn đầy đủ.

Theo dõi cần sát vì nguy cơ biến chứng đáng kể.

Những hiểu lầm thường gặp

“Không đau thì chưa cần điều trị”

Không đúng.

“Kháng sinh có thể chữa khỏi sỏi san hô”

Không đúng.

“Một lần PCNL phải lấy hết toàn bộ sỏi”

Không phải lúc nào cũng an toàn hoặc khả thi.

Câu hỏi thường gặp

Sỏi san hô có thể làm mất chức năng thận không?

Có, đặc biệt khi kéo dài và kèm nhiễm khuẩn.

Có cần cắt thận không?

Chỉ trong một số trường hợp thận gần như mất chức năng và gây nhiễm khuẩn hoặc biến chứng; cần đánh giá chuyên sâu.

Sau điều trị có dễ tái phát không?

Có thể, nhất là khi còn mảnh sỏi hoặc nguyên nhân nhiễm khuẩn/chuyển hóa chưa được xử lý.