Lấy sỏi thận qua da – PCNL là gì?

PCNL được thực hiện như thế nào?

Thông thường, bác sĩ sẽ:

• Gây mê.
• Định vị hệ thống đài bể thận bằng siêu âm hoặc X-quang.
• Chọc kim từ da vào một đài thận.
• Nong đường vào.
• Đưa ống soi vào thận.
• Phá sỏi bằng năng lượng phù hợp.
• Lấy các mảnh sỏi ra ngoài.
• Có thể đặt ống dẫn lưu thận hoặc sonde JJ.

Khi nào PCNL thường được lựa chọn?

PCNL thường được cân nhắc cho:

• Sỏi thận lớn, đặc biệt trên 2 cm.
• Sỏi san hô.
• Nhiều sỏi với tổng gánh nặng lớn.
• Sỏi cứng, khó điều trị bằng SWL.
• Sỏi đài dưới lớn.
• SWL hoặc RIRS thất bại.
• Giải phẫu cần tiếp cận qua da.
• Trường hợp cần đạt sạch sỏi cao trong số lần điều trị ít hơn.

Mini-PCNL là gì?

Mini-PCNL sử dụng đường hầm nhỏ hơn PCNL tiêu chuẩn.

Ưu điểm có thể gồm:

• Ít chảy máu hơn.
• Ít đau hơn.
• Thời gian hồi phục nhanh hơn trong một số trường hợp.

Hạn chế có thể gồm:

• Thời gian tán và lấy sỏi dài hơn.
• Áp lực trong thận cao hơn nếu kiểm soát không tốt.
• Không phù hợp với mọi gánh nặng sỏi.

Tên gọi và kích thước đường hầm có thể khác nhau giữa các cơ sở.

Ưu điểm của PCNL

• Hiệu quả cao với sỏi lớn.
• Có thể lấy phần lớn mảnh sỏi trực tiếp.
• Ít phụ thuộc độ cứng sỏi.
• Thích hợp cho sỏi san hô hoặc phức tạp.
• Có thể xử lý nhiều viên trong cùng một thận.

Những nguy cơ quan trọng

PCNL có thể gây:

• Chảy máu.
• Cần truyền máu.
• Nhiễm khuẩn hoặc nhiễm khuẩn huyết.
• Tổn thương cơ quan lân cận.
• Tràn dịch hoặc tổn thương màng phổi khi đường chọc cao.
• Rò nước tiểu.
• Sỏi còn sót.
• Cần can thiệp bổ sung.
• Biến chứng liên quan gây mê.

Phần lớn người bệnh không gặp biến chứng nặng, nhưng cần được tư vấn rõ trước mổ.

Vì sao phải điều trị nhiễm khuẩn trước PCNL?

Sỏi, đặc biệt sỏi lớn hoặc sỏi nhiễm khuẩn, có thể chứa vi khuẩn dù cấy nước tiểu giữa dòng không luôn phát hiện được.

Thực hiện PCNL khi nhiễm khuẩn chưa kiểm soát có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn huyết. Vì vậy, người bệnh thường cần:

• Xét nghiệm nước tiểu.
• Cấy nước tiểu.
• Kháng sinh phù hợp.
• Dẫn lưu trước nếu có tắc nghẽn nhiễm khuẩn.

Sau mổ có những ống nào?

Có thể có:

• Sonde tiểu.
• Sonde JJ.
• Ống mở thận ra da.
• Ống dẫn lưu quanh thận trong một số trường hợp.

Không phải ai cũng cần tất cả các ống này.

Bao lâu hồi phục?

Thời gian phụ thuộc:

• Kích thước và độ phức tạp sỏi.
• Số đường chọc.
• Mức độ chảy máu.
• Nhiễm khuẩn.
• Bệnh nền.
• Loại PCNL.
• Diễn biến sau mổ.

Người bệnh cần tránh hoạt động nặng theo hướng dẫn vì nguy cơ chảy máu có thể kéo dài một thời gian.

Những hiểu lầm thường gặp

“Qua da nghĩa là mổ mở”

Không. PCNL sử dụng một đường hầm nhỏ qua da, không phải đường mổ mở lớn.

“PCNL chắc chắn sạch 100%”

Không. Sỏi rất phức tạp có thể cần thêm một lần can thiệp.

“Mini-PCNL luôn tốt hơn PCNL tiêu chuẩn”

Không. Lựa chọn phụ thuộc kích thước và cấu trúc sỏi.

Câu hỏi thường gặp

PCNL có đau nhiều không?

Có thể đau vùng đường chọc, nhưng được kiểm soát bằng thuốc. Mức độ khác nhau giữa từng người.

Có thể phải truyền máu không?

Có thể, nhưng không phải thường xuyên. Nguy cơ tăng khi sỏi phức tạp, đường chọc lớn hoặc có rối loạn đông máu.

Sau PCNL có cần chụp lại không?

Có. Hình ảnh giúp đánh giá sỏi còn sót và biến chứng.