Sỏi ở người đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch

Ai được xem là suy giảm miễn dịch?

Có thể gồm người:

• Đang hóa trị.
• Sau ghép tạng.
• Dùng corticoid liều cao hoặc kéo dài.
• Dùng thuốc ức chế miễn dịch.
• Có bệnh máu ác tính.
• Nhiễm HIV với miễn dịch suy giảm.
• Có bệnh mạn tính làm giảm đáp ứng miễn dịch.
• Người cao tuổi suy yếu.

Mức độ nguy cơ khác nhau giữa từng người.

Vì sao đái tháo đường làm tăng nguy cơ?

Đái tháo đường có thể liên quan:

• Nhiễm khuẩn đường tiểu.
• Nhiễm khuẩn diễn tiến nặng.
• Chậm lành vết thương.
• Bệnh thận mạn.
• Mất nước khi đường huyết cao.
• Sỏi acid uric do nước tiểu có xu hướng acid ở một số người.

Triệu chứng có thể không điển hình

Người bệnh có thể:

• Không sốt cao.
• Đau không rõ.
• Chỉ mệt hoặc lơ mơ.
• Đường huyết tăng khó kiểm soát.
• Chán ăn.
• Tụt huyết áp.
• Giảm lượng nước tiểu.

Không nên chờ đủ “bộ ba đau, sốt, tiểu buốt” mới đi khám.

Những dấu hiệu cần cấp cứu

• Sốt hoặc rét run.
• Mệt lả.
• Lú lẫn.
• Tim nhanh.
• Thở nhanh.
• Huyết áp thấp.
• Đường huyết tăng cao hoặc hạ thấp bất thường.
• Nôn nhiều.
• Giảm lượng nước tiểu.
• Đau hông lưng kèm xét nghiệm nước tiểu gợi ý nhiễm khuẩn.

Tắc nghẽn kèm nhiễm khuẩn được xử trí thế nào?

Nguyên tắc gồm:

• Kháng sinh sớm.
• Cấy máu và cấy nước tiểu khi phù hợp.
• Hồi sức dịch và theo dõi toàn trạng.
• Kiểm soát đường huyết.
• Dẫn lưu đường tiết niệu khẩn cấp.
• Trì hoãn điều trị triệt để viên sỏi đến khi nhiễm khuẩn ổn định.

Kháng sinh đơn thuần có thể không đủ nếu ổ nhiễm khuẩn bị giữ phía trên chỗ tắc.

Trước can thiệp cần chuẩn bị gì?

• Đánh giá đường huyết.
• Điều chỉnh insulin hoặc thuốc đái tháo đường.
• Kiểm tra chức năng thận.
• Cấy nước tiểu.
• Điều trị nhiễm khuẩn.
• Xem lại thuốc ức chế miễn dịch.
• Phối hợp bác sĩ chuyên khoa đang quản lý bệnh nền.
• Lập kế hoạch kháng sinh dự phòng phù hợp.

Không tự ngừng thuốc ức chế miễn dịch.

Sau can thiệp cần theo dõi gì?

• Sốt.
• Đau.
• Lượng nước tiểu.
• Đường huyết.
• Chức năng thận.
• Vết mổ hoặc đường chọc.
• Dấu hiệu nhiễm khuẩn.
• Tình trạng stent và dẫn lưu.

Phòng ngừa sỏi ở người đái tháo đường

• Kiểm soát đường huyết.
• Uống đủ nước.
• Giảm muối.
• Duy trì cân nặng phù hợp.
• Đánh giá pH nước tiểu và nguy cơ sỏi acid uric khi cần.
• Điều trị rối loạn chuyển hóa.
• Theo dõi bệnh thận.

Những hiểu lầm thường gặp

“Không sốt thì không có nhiễm khuẩn nặng”

Không đúng ở người suy giảm miễn dịch hoặc cao tuổi.

“Đường huyết tăng chỉ do ăn uống”

Đường huyết tăng bất thường có thể là dấu hiệu stress hoặc nhiễm khuẩn.

“Uống kháng sinh ở nhà là đủ”

Không đúng nếu có tắc nghẽn hoặc dấu hiệu nhiễm khuẩn toàn thân.

Câu hỏi thường gặp

Metformin có phải ngừng trước thủ thuật không?

Tùy chức năng thận, loại gây mê và quy trình cơ sở. Không tự ngừng; cần làm theo hướng dẫn.

Người ghép tạng có được dùng thuốc giảm đau thông thường không?

Cần thận trọng vì tương tác thuốc và chức năng thận. Nên hỏi nhóm điều trị.

Đường huyết cao có làm hoãn mổ không?

Có thể nếu kiểm soát chưa an toàn, trừ tình huống cấp cứu cần xử trí ngay.