Oxalat, đạm động vật và citrate ảnh hưởng đến sỏi ra sao?

Oxalat là gì?

Oxalat có trong nhiều thực phẩm và cũng được cơ thể tạo ra.

Khi oxalat kết hợp với canxi trong nước tiểu, có thể hình thành sỏi canxi oxalat.

Thực phẩm nào có nhiều oxalat?

Một số thực phẩm có hàm lượng cao hoặc tương đối cao:

• Rau bina.
• Củ dền.
• Các loại hạt.
• Hạnh nhân.
• Chocolate và cacao.
• Trà đậm.
• Cám lúa mì.
• Một số loại đậu.
• Khế.

Hàm lượng thay đổi theo cách chế biến và khẩu phần.

Có cần kiêng hoàn toàn oxalat không?

Không phải ai cũng cần.

Kiêng quá mức có thể làm chế độ ăn nghèo dinh dưỡng và khó duy trì. Hạn chế có mục tiêu phù hợp hơn ở người:

• Có tăng oxalat niệu.
• Sỏi canxi oxalat tái phát.
• Bệnh ruột hoặc kém hấp thu.
• Phẫu thuật giảm cân.
• Tăng oxalat nguyên phát hoặc thứ phát.

Vì sao nên dùng canxi cùng bữa ăn?

Canxi từ thức ăn gắn với oxalat trong ruột, giúp giảm hấp thu oxalat.

Nếu ăn thực phẩm giàu oxalat mà khẩu phần quá ít canxi, nhiều oxalat hơn có thể được hấp thu.

Vitamin C có liên quan không?

Vitamin C liều cao có thể chuyển hóa thành oxalat ở một số người.

Người sỏi canxi oxalat tái phát không nên tự dùng vitamin C liều cao kéo dài nếu chưa được tư vấn.

Đạm động vật ảnh hưởng thế nào?

Ăn nhiều thịt đỏ, nội tạng, một số hải sản và đạm động vật có thể:

• Tăng acid uric.
• Làm nước tiểu acid hơn.
• Giảm citrate niệu.
• Tăng tải acid.
• Ảnh hưởng nguy cơ sỏi canxi và acid uric.

Không nhất thiết phải ăn chay, nhưng nên tránh khẩu phần quá cao và mất cân đối.

Citrate có vai trò gì?

Citrate gắn với canxi và ức chế sự hình thành, phát triển của tinh thể.

Citrate niệu thấp có thể gặp khi:

• Ăn nhiều đạm động vật.
• Toan chuyển hóa.
• Tiêu chảy mạn.
• Một số bệnh thận.
• Dùng một số thuốc.

Có thể tăng citrate bằng thực phẩm không?

Rau và trái cây thường giúp tăng tải kiềm. Trái cây họ cam quýt cung cấp citrate, đặc biệt chanh.

Tuy nhiên:

• Không phải đồ uống nào cũng cung cấp đủ citrate.
• Nước pha nhiều đường không có lợi.
• Kali citrate kê đơn có liều và hiệu quả ổn định hơn khi thực sự có chỉ định.
• Người bệnh thận hoặc tăng kali máu cần thận trọng.

Nước ngọt có ảnh hưởng không?

Đồ uống nhiều đường và fructose có thể không có lợi cho phòng sỏi. Một số loại cola chứa phosphoric acid và lượng đường cao.

Nước lọc vẫn là lựa chọn chính.

Những hiểu lầm thường gặp

“Từng bị sỏi oxalat thì phải kiêng mọi loại rau”

Không đúng.

“Nước chanh có thể làm tan mọi loại sỏi”

Không đúng.

“Ăn nhiều thịt nhưng uống nhiều nước là đủ”

Không chắc chắn. Đạm động vật vẫn ảnh hưởng chuyển hóa nước tiểu.

Câu hỏi thường gặp

Có được uống trà không?

Có thể với lượng phù hợp, nhưng trà đậm và lượng lớn có thể làm tăng oxalat ở một số người.

Có cần kiêng chocolate hoàn toàn không?

Không phải ai cũng cần. Quan trọng là khẩu phần, tần suất và kết quả đánh giá chuyển hóa.

Kali citrate có phải thực phẩm bổ sung thông thường không?

Không nên xem như vậy. Đây là thuốc cần chỉ định và theo dõi.