Ăn mặn, canxi và sỏi thận: hiểu thế nào cho đúng?

Vì sao ăn mặn làm tăng nguy cơ sỏi?

Natri và canxi được xử lý liên quan nhau tại thận. Khi ăn nhiều natri, lượng canxi bài tiết trong nước tiểu có thể tăng.

Điều này làm tăng nguy cơ:

• Sỏi canxi oxalat.
• Sỏi canxi phosphat.
• Giảm hiệu quả của một số thuốc phòng ngừa.

Nguồn muối nào dễ bị bỏ sót?

Không chỉ muối nêm trực tiếp. Natri còn nhiều trong:

• Nước mắm.
• Nước tương.
• Mắm.
• Thịt chế biến.
• Mì gói.
• Đồ hộp.
• Thức ăn nhanh.
• Đồ ăn đóng gói.
• Bột nêm.
• Dưa muối.
• Nước chấm.
• Phô mai và đồ ăn chế biến sẵn.

Mục tiêu giảm muối là bao nhiêu?

EAU khuyến nghị giới hạn natri chloride khoảng 4–5 g mỗi ngày cho người tạo sỏi nói chung. Một số hướng dẫn quốc gia dùng ngưỡng tối đa khoảng 6 g muối mỗi ngày.

Điều quan trọng là giảm tổng lượng muối từ mọi nguồn, không chỉ bớt rắc muối.

Có nên kiêng sữa và thực phẩm chứa canxi?

Thường không.

Canxi trong bữa ăn gắn với oxalat trong ruột, làm giảm lượng oxalat được hấp thu vào máu và bài tiết qua nước tiểu.

Giảm canxi quá mức có thể:

• Tăng oxalat niệu.
• Tăng nguy cơ sỏi.
• Gây loãng xương.
• Không phù hợp ở trẻ em, thai phụ và người lớn tuổi.

Nên dùng bao nhiêu canxi?

Phần lớn người lớn nên duy trì lượng canxi khẩu phần bình thường, thường khoảng 1.000–1.200 mg mỗi ngày tùy tuổi và tình trạng.

Nguồn thực phẩm gồm:

• Sữa.
• Sữa chua.
• Phô mai với lượng phù hợp.
• Cá ăn cả xương.
• Đậu phụ có canxi.
• Một số rau và thực phẩm tăng cường canxi.

Viên bổ sung canxi có giống canxi từ thức ăn không?

Không hoàn toàn.

Viên bổ sung có thể làm tăng nguy cơ sỏi ở một số người nếu dùng:

• Không đúng chỉ định.
• Liều cao.
• Xa bữa ăn.
• Không đánh giá lượng canxi toàn phần.

Nếu cần bổ sung vì xương hoặc bệnh khác, nên dùng theo hướng dẫn và thường ưu tiên uống cùng bữa ăn.

Ăn canxi cùng thực phẩm nhiều oxalat có lợi gì?

Canxi trong ruột có thể gắn với oxalat và làm giảm hấp thu oxalat.

Ví dụ, thay vì kiêng hoàn toàn thực phẩm chứa oxalat, có thể phối hợp lượng hợp lý với nguồn canxi trong bữa ăn, nếu phù hợp với kế hoạch dinh dưỡng.

Giảm muối có lợi ích gì ngoài phòng sỏi?

• Kiểm soát huyết áp.
• Giảm giữ nước.
• Bảo vệ tim mạch.
• Hỗ trợ giảm canxi niệu.
• Tăng hiệu quả thuốc thiazide trong một số trường hợp.

Những hiểu lầm thường gặp

“Sỏi canxi thì phải kiêng canxi”

Không đúng.

“Chỉ cần không thêm muối khi ăn”

Chưa đủ. Phần lớn natri có thể đến từ thực phẩm chế biến và nước chấm.

“Uống viên canxi càng nhiều càng tốt cho xương”

Không đúng. Cần cân đối lợi ích và nguy cơ.

Câu hỏi thường gặp

Có được uống sữa nếu từng bị sỏi canxi không?

Thường có, với lượng phù hợp trong khẩu phần.

Nước mắm ít một có đáng kể không?

Có. Nước chấm có thể chứa nhiều natri dù lượng dùng nhỏ.

Có cần đo natri trong nước tiểu 24 giờ không?

Có thể hữu ích để đánh giá mức ăn muối thực tế ở người sỏi tái phát.