Điều trị sỏi khi đang dùng thuốc chống đông hoặc kháng kết tập tiểu cầu

Những thuốc nào cần khai báo?

Thuốc chống đông

• Warfarin.
• Dabigatran.
• Rivaroxaban.
• Apixaban.
• Edoxaban.
• Heparin và heparin trọng lượng phân tử thấp.

Thuốc kháng kết tập tiểu cầu

• Aspirin.
• Clopidogrel.
• Ticagrelor.
• Prasugrel.
• Các thuốc phối hợp.

Ngoài ra cần báo:

• NSAID.
• Dầu cá liều cao.
• Một số thảo dược.
• Thuốc ảnh hưởng gan, thận hoặc chuyển hóa thuốc chống đông.

Vì sao không được tự ngừng thuốc?

Thuốc có thể được kê vì:

• Rung nhĩ.
• Van tim cơ học.
• Huyết khối tĩnh mạch.
• Thuyên tắc phổi.
• Đặt stent mạch vành.
• Đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.
• Bệnh mạch máu khác.

Ngừng đột ngột có thể gây biến cố huyết khối nghiêm trọng.

Bác sĩ đánh giá những yếu tố nào?

• Lý do dùng thuốc.
• Thời gian từ biến cố tim mạch hoặc đặt stent.
• Nguy cơ huyết khối nếu ngừng.
• Nguy cơ chảy máu của thủ thuật.
• Chức năng thận và gan.
• Loại thuốc và liều.
• Thời điểm dùng liều cuối.
• Mức độ cấp cứu của tắc nghẽn.
• Khả năng lựa chọn phương pháp khác.

Phương pháp nào có nguy cơ chảy máu khác nhau?

Nguy cơ không giống nhau giữa:

• SWL.
• Nội soi niệu quản/RIRS.
• PCNL.
• Mở thận ra da.
• Đặt sonde JJ.
• Phẫu thuật mở hoặc nội soi ổ bụng.

PCNL và SWL thường đòi hỏi cân nhắc kỹ nguy cơ chảy máu. Nội soi niệu quản có thể được lựa chọn trong một số trường hợp không thể ngừng thuốc, nhưng không có nghĩa hoàn toàn không có nguy cơ.

Có cần “bắc cầu” bằng heparin không?

Không phải ai dùng warfarin cũng cần bắc cầu.

Bắc cầu có thể làm tăng nguy cơ chảy máu và chỉ được chỉ định khi nguy cơ huyết khối đủ cao. Quyết định thuộc nhóm điều trị, không do người bệnh tự thực hiện.

Nếu cần cấp cứu dẫn lưu thì sao?

Tắc nghẽn kèm nhiễm khuẩn hoặc suy thận vẫn phải được xử trí khẩn cấp.

Nhóm điều trị sẽ cân nhắc:

• Đặt sonde JJ.
• Mở thận ra da.
• Điều chỉnh hoặc đảo ngược thuốc chống đông khi cần.
• Truyền chế phẩm máu trong tình huống phù hợp.
• Chọn phương pháp có lợi ích vượt nguy cơ.

Xét nghiệm trước can thiệp

Có thể gồm:

• Công thức máu.
• Tiểu cầu.
• Creatinine.
• Chức năng gan.
• INR đối với warfarin.
• Xét nghiệm đông máu khác khi phù hợp.
• Nhóm máu trong thủ thuật nguy cơ cao.
• Xét nghiệm nước tiểu và cấy.

Xét nghiệm đông máu thông thường không phản ánh đầy đủ tác dụng của mọi thuốc chống đông đường uống mới.

Khi nào dùng lại thuốc?

Thời điểm phụ thuộc:

• Mức độ chảy máu.
• Loại thủ thuật.
• Nguy cơ huyết khối.
• Có stent hoặc dẫn lưu.
• Chức năng thận.
• Diễn biến sau mổ.

Không tự dùng lại sớm hoặc trì hoãn quá lâu.

Dấu hiệu chảy máu cần cấp cứu

• Tiểu máu đỏ tươi nhiều.
• Cục máu đông gây bí tiểu.
• Chóng mặt hoặc ngất.
• Mạch nhanh.
• Tụt huyết áp.
• Đau hông tăng sau PCNL.
• Sưng đau vùng chọc.
• Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen khi dùng thêm NSAID.

Những hiểu lầm thường gặp

“Aspirin liều thấp không cần báo”

Không đúng. Aspirin vẫn ảnh hưởng chức năng tiểu cầu.

“Ngừng thuốc vài ngày thì không sao”

Không thể khẳng định nếu chưa đánh giá nguy cơ huyết khối.

“Nội soi không rạch da nên không chảy máu”

Không đúng. Mọi thủ thuật đều có nguy cơ nhất định.

Câu hỏi thường gặp

Có dùng NSAID để giảm đau khi đang uống chống đông không?

Có thể làm tăng nguy cơ chảy máu và tổn thương thận. Cần hỏi bác sĩ.

Đã đặt stent mạch vành có thể ngừng clopidogrel không?

Không tự ngừng. Nguy cơ phụ thuộc loại stent và thời gian đặt.

Có cần mang danh sách thuốc đến bệnh viện không?

Có. Nên ghi rõ tên, liều và thời điểm uống liều cuối.